Demirci Mehmet Efe İsyanı

demirci mehmet efe ayaklanması

Milli mücadele dönemi, şüphesiz çok sancılı bir geçiş süreci olmuştur. Düşman işgali altındaki vatan, bağımsız olarak kurulmuş ve organize olamayan guruplar tarafından müdafaa edilmeye çalışılmış, takip eden kongreler sürecinde, bu savunma temelli oluşumlar, Kuvayi Milliye olarak tek çatı altında toplanmıştır.

Bağımsızlık hareketine karşı olan guruplarca çıkarılan isyanlar, dönem dönem güçlükle de olsa bastırılmıştır. Bu anlamda Demirci Mehmet Efe isyanından önce, milli mücadeleye karşı çıkarılmış olan isyanlardan öncelikli olarak bahsedilmesi gerekir.

Milli Mücadele Karşıtı İsyanlar – Kronolojik Sıralama

  • Ali Batı Olayı (11 Mayıs 1919)
  • Ali Galip Olayı (20 Ağustos 1919)
  • Bozkır Ayaklanması 1. Olay (27 Eylül 1919)
  • Bozkır Ayaklanması 2. Olay (20 Ekim 1919)
  • Ahmet Aznavur Ayaklanması 1. Girişim (20 Ekim 1919)
  • Şeyh Eşref Ayaklanması (26 Ekim 1919)
  • Kızılkuyu Olayı (28 Ekim 1919)
  • Apa Çatışması (28 Ekim 1919)
  • Dinek Çarpışması ( 1 Kasım 1919)
  • Demirkapı Çarpışması (15 Kasım 1919)
  • Ahmet Aznavur Ayaklanması 2. Girişim (16 Şubat 1920)
  • Ahmet Anzavur Gönen Taarruzu (4 Nisan 1920)
  • Birinci Düzce Ayaklanması ( 13 Nisan 1920 )
  • Çerkez Ethem Ahmet AnzavurYahyaköy Çarpışması (16 Nisan 1920 )
  • Taraklı Çarpışması (25 Nisan 1920)
  • Ahmet Anzavur’un Adapazarı Ve Geyve Harekâtı (8 Mayıs 1920)
  • İkinci Düzce Ayaklanması (8 Mayıs 1920)
  • Birinci Yozgat Ayaklanması (15 Mayıs 1920)
  • Cemil Çeto Olayı (20 Mayıs 1920)
  • Zile Ayaklanması (25 Mayıs 1920)
  • Sulusaray Olayı (27 Mayıs 1920)
  • Milli Aşireti Olayı (1 Haziran 1920)
  • Çopur Musa (Çivril) Olayı             21 Haziran 1920
  • Kula Olayı (27 Haziran 1920)
  • İnegöl Olayı(20 Temmuz 1920)
  • İkinci Yozgat Ayaklanması (5 Eylül 1920)
  • Çengelhan Olayı (8 Eylül 1920)
  • Nogaykızıközü Olayı ( 8 Eylül 1920)
  • Ayvalıközü Çarpışması ( 23 Eylül 1920 )
  • Koyunculu Çarpışması (25 Eylül 1920 )
  • Konya Ayaklanması ( 2 Ekim 1920 )
  • Çerkez Ethem Ayaklanması (7 Aralık 1920 )
  • Demirci Mehmet Efe Ayaklanması (16 Aralık 1920 )
  • Koçkiri Ayaklanması (6 Mart 1921)
  • Aynacıoğlu Olayları( 1918 – 1923 )
  • Pontus Ayaklanmaları Ve Olayları( 1918 -1923)

Demirci Mehmet Efe

Demirci Mehmet Efe, Milli Mücadele döneminde, bağımsızlık yanlısı bir yol izlemiş, 200 kişilik milis ekibi ile meydana gelen birçok ayaklanmayı bastırmıştır.Takip eden süreçte, Kuvayi Milliye’nin tek çatı altında toplanması ve düzenli ordunun kurulması fikrine karşılık, milis kuvvetlerinin dağıtılacak oluşu, Demirci Mehmet Efe’yi endişelendirmiştir.

Milis kuvvetlerinin dağıtılması fikri sonrasında Demirci Mehmet Efe’ye düzenli ordu da belli bir düzen ve yetki ile atlı takip kuvvetleri komutanlığı görevi teklif edilmiş, ancak Demirci Mehmet Efe bu teklifi kabul etmemiştir.

Aynı dönemlerde benzer sebeplerle patlak veren Çerkez Ethem isyanı, Refet Bele’nin acil önlem alması gerektiği yönünde bir fikrinin oluşmasına sebep olmuştur. Çünkü Çerkez Ethem ayaklanma öncesinde, Milli Mücadele’ye destek veren bir kimsedir. Düzenli ordu haberinin sonrasında, dönemin düşman kuvvetlerinin de kışkırtmalarıyla saf değiştirmiş, saf değiştirmekle de kalmayıp ayaklanma çıkarmıştır. Demirci Mehmet Efe’nin de benzer bir hamle yapması, zaten zor koşullarda yürütülen milli mücadele sürecinin sekteye uğramasına ve güç kaybına sebep olacağından, herhangi bir hamlenin yapılması beklenmeden, demirci Mehmet efe tasfiye edilmiştir.

16 Aralık 1920 günü, İğdecik Köyü’nde, Demirci Mehmet Efe’nin kuvvetleri ve Kuvayı Milliye arasında çıkan çatışmada, ayaklanmanın ortaya çıktığı coğrafyanın demirci Mehmet efeye sağladığı avantajla Demirci Mehmet Efe kaçmıştır. Takip eden süreçte, kurulan iletişim ile demirci Mehmet efe teslim olmaya ikna edilmiş ve affedilmiştir.

    Yorumunuzu bırakın

    Your email address will not be published.*