Yaşam

Dişbudak Ağacı Nedir? Faydaları Nelerdir?

Dişbudak, zeytingiller ( Oleaceae ) familyasının Fraxinus cinsinden, sert keresteli bir yapıda olan Kuzey Yarım Küre’de en sık rastlanan ağaç türlerinden biridir. Boyları 10 – 30 m arasında değişen dişbudak ağacının gövdesi düzgün, tepe kısmı ise yuvarlak bir yapıdadır.

Yaprak döken, herdem yeşil ağaç veya çalı formunda bulunabilen bu ağacın yaprakları; 9 – 13 parçalı bir dantela görünümdedir. Dişbudak ağacının faydaları keşfedilmeden önce, süs ağacı olarak veya gölgelik alan oluşturulmak istenen yerlerde kullanılırken, faydaları keşfedildikten sonra tıbbi olarak da kullanılmaya başlamıştır.

Dişbudak Ağacının Morfolojik Özellikleri

Dişbudak ağacı, 30 metreye varan boy uzunluğu, düzgün ve dolgun gövdesinin yanı sıra, soğuk havalara karşı da dayanıklı bir ağaç türüdür. Dayanıklılığı sayesinde sert kış koşulları olan ülkelerde ve farklı şehirlerde tercih sebebidir.

Odunsu yapıdaki dış tabakasının rengi beyaza yakın ve çok açık bir tondadır. Kolay kolay aşınmayan dış tabanı; dişbudak ağacının masif ve mobilya yapımlarında da tercih edilmesine neden olmuştur.

Dişbudak ağacının morfolojik özelliklerini; yaprak, çiçek ve meyve olarak inceleyelim.

  • Yaprak: Dalların ucunda sarmal bir dizilişe sahip olan yapraklar, tüysü bir yapıdadır. Yaprak ve yaprakçık sapının tabanı kalınlaşmış görünümdedir.
  • Çiçek: Dişbudak ağacının çiçekleri bileşik salkımlı olarak; kurulu uçta veya sürgünün ucundaki koltuktan ya da önceki yıllara ait sürgünlerin yanlarından gelişir. Küçük çiçekler; erdişi, bir eşeyli ve çok eşeyli özelliğe sahiptir, iplikçiler kısa olup çiçekler tam olarak açılınca dışarı çıkar.
  • Meyve: Meyve yapısının tohum hali 2 yumurtalık gözlü ve sarkıktır. Boyuncuk kısmı kısa, tepecik 2 yarıklıdır. Kanatlı yapıdaki meyvenin tohumları tekli yumurtamsı ve dikdörtgen biçimdedir.

Dişbudak Ağacının Türleri ve Özellikleri

Dişbudak ağacının bilinen 56 türü bulunmaktadır. Dişbudak ağacının türleri arasında, en çok bilinenlerden bazıları şunlardır:

  • Amerikan dişbudağı
  • Sivri meyveli dişbudak
  • Tek yapraklı dişbudak
  • Meksika dişbudağı
  • Kuzey dişbudağı
  • Çin dişbudağı
  • Küçük yapraklı dişbudak
  • Japon dişbudağı
  • Çiçekli dişbudak
  • Tropikal dişbudak
  • Yeşil dişbudak

Dişbudak ağacının özelliklerini inceleyecek olursak:

  • Dişbudak ağacının dayanıklı gövdesi; sert ve beyaz, yaprakları; sonbaharda kırmızı ve sarı renktedir.
  • Dişbudak ağacının boyu verimli topraklarda 30 metreyi bulabilir.
  • Dişbudak ağacı, bazı inanışlarda kutsal kabul edilir. Örneğin İskandinav inanışına göre; Tanrı Odin’in asası dişbudak ağacından yapıldığı kabul edilir, bu yüzden dişbudak ağacı bu inanışta manevi açıdan önemli bir yer tutar.
  • Kelt mitolojisinde; dişbudak ağacı, insanların şifa kaynağıdır.
  • Yunan mitolojisinde; dişbudak ağacı, Zeus, 3.kuşak insanları, dişbudak ağacından yaratmıştır.

Dişbudak Ağacı Nerede Yetişir? Nasıl Yetiştirilir?

Dişbudak ağacı, bol su ve yağışı sever. İstenilen her dönemde ekilebilecek olan dişbudak ağacının ilkbahar ayların ekilmesi tavsiye edilir. Yağış ve nemi çok seven dişbudak ağacına; Amerika, Meksika Japonya, Nepal gibi ülkelerde sıkça rastlanır.

Dişbudak ağacı, ülkemizde de özellikle; Karadeniz, Akdeniz ve Marmara bölgelerindeki şehirlerimizin birçoğunda yetiştirilmektedir. Bunun yanı sıra her ne kadar yağış ve nemi çok sevse de; dayanıklılığı sebebiyle; İç Anadolu bölgesinin iç kesimlerinde de, yağış olmayan zamanlarda ek sulamalarla tercih sebebi olarak görülebilir.

Dişbudak ağacının bakımı zor değildir. Bolca su olan yerlerde yetiştirilen ve belirli periyotlarda gerekli bakımlar sağlanarak kurumuş olan dalların budanması sayesinde yaklaşık 300 yıl gibi bir süre yaşaması sağlanabilir. Yapraklarının, ilkbahar ve yaz aylarında toplanması tavsiye edilir.

Pek çok zorluğu ve soğuğa dayanıklı olan bu ağaç aynı zamanda haşerelere karşı da oldukça dayanıklıdır, dalları da çeşitli böceklerden kolayca etkilenmez. Fakat ormanda bulunan bir dişbudak ağacı, uzun vadede orman haşerelerinden zarar görebilir.

Dişbudak Ağacı Faydaları Nelerdir?

Geleneksel Çin tıbbında en çok Hua Jiao olarak anılan zanthoxylum schinifolium, Afrika’da zanthoxylum chalybeum, Kuzey Amerika’da zanthoxylum clavis-hercules ve Zanthoxylum americanum türlerinin tıbbi alanda tedavi amaçlı kullanıldığı dişbudak ağacının faydaları oldukça fazladır.

  • Dişbudak ağacı, ağız içi enfeksiyonları engelleyerek, diş çürümesini önler.
  • Dişbudak ağacının yaprakları; bağırsak sorunlarının giderilmesine yardımcı olup, kabızlık sorununu giderdiği gibi eklem ağrılarını dindirmeye de yardımcı olur. Dişbudak ağacının yapraklarını, kurutup çay ile tüketebilirsiniz.
  • Dişbudak ağacının faydalarından biri de ödem atıcı özelliğe sahip olmasıdır.
  • Vitamin ve mineral deposu olan dişbudak meyvesinin tüketilmesi halinde, vücudun enfeksiyonlardan korunması sağlanmış olur.
  • Dişbudak ağacının yapraklarının çay yapılarak tüketen, yeni doğum yapmış annelerin sütünde artma olur.
  • Dişbudak ağacının yapraklarının çay yapılarak tüketilmesi; bağışıklık güçlenmesine, solunum yollarının rahatlamasına ve ateşli hastalıkların tedavisinde oldukça etkilidir.
  • Dişbudak’ın faydalarından biri de; ağrı kesici ve idrar söktürücü özelliklere sahip olmasıdır.

Dişbudak Ağacı Nerelerde Kullanılır? Dişbudak Ağacının Kullanım Alanları

Dişbudak ağacının farklı şekillerde tüketiminin insan sağlığına olan faydalarından detaylıca bahsettik. Dişbudak ağacı, insanlar sağlık olarak fayda sağladığı gibi, dekoratif süsleme ve ev dekorasyonu anlamında da kolaylıklar sağlamaktadır.

Dişbudak ağacı nerelerde kullanılır? Sorusunu genelde dişbudak ağacını, süs ağacı olarak kullanmak isteyenler araştırıyor. Dişbudak ağacının kullanım alanlarından birisi de; ev dekorasyonu, evlerde, işyerlerinde ve birçok ortamda kullanmış olduğumuz, mobilyaların yapımında dişbudak ağacının tercih edildiğini söyleyebiliriz.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu