Bilim

Lizozom Nedir? Görevleri Nelerdir?

Lizozom, hücre içi ve hücre dışı maddelerin sindirilmesinde önemli bir görevi olan hücre organellerinden biridir. Lizozom, ökaryotik hücrelerin sitoplazmasında bulunur. İçerikleri asidiktir bir yapıda olan lizozom organeli, çeşitli sindirici enzimler içerirler.

Lizozom, ilk olarak fareler üzerinde yapılan deneylerde, farenin karaciğerinde gözlemlenmiştir. Christian de Duve adlı bilim adamının yapmış olduğu araştırmalar ile keşfedilen lizozom adlı yapı, tek kat zarla çevrelenmiştir. Christian de Duve; lizozomu, materyal bakımından zengin ve homojen olmayan yapılar olarak tanımlamıştır.

Lizozomun Görevleri Nelerdir?

Lizozom birçok farklı göreve sahip olmakla birlikte, özellikle memeli canlılar için çok büyük öneme sahiptir. Lizozomun görevleri şunlardır:

  • Lizozomun en önemli görevi; hücre içi ve dışındaki tüm maddelerin sindirimini sağlamaktır.
  • Yaşlanmış enzimlerin yok edilmesini sağlar. Bu özelliği sayesinde intihar kesecikleri olarak da adlandırılmaktadır.
  • Kasların işlevini yitirmesiyle; kas erimesi, yaşlı doku ve alyuvarların sindirilmesi lizozomun bir diğer görevleri arasındadır.
  • Sürekli hareket halindeki yapısıyla, kimi hücrelerde sindirimli kolaylaştırırken, kimi hücre içinde de kullanılmayan organellerin sindirilmesini sağlar.
  • Hücreyi tüm dış etkilere karşı korur.
  • Yaşlanmış olan hücrelerin yok edilmesinde görev yaptığı gibi, yeni hücrelerin üretiminde de etkilidir. Bu yüzden lizozom, vücudun genel olarak yenilenmesinde büyük pay sahibidir.
  • Sperm hücrelerinin uç kısmında bulunur ve yumartaların etrafını çevreleyen tabakanın delinmesini sağlar.

Lizozomun Yapısı

Tek katlı zarla çevrili olan lizozom; küçük, yuvarlak ve çapları 0,2-0,8 mikron arasında değişken yapılardadır. Lizozomlar yaklaşık olarak 0,5 mikron çapında lipoprotein adı verilen yapıda bir zarla çevrilidir. İçerisinde genellikle sindirimde kullanılan bazı enzimler vardır.

Makrofajlar ve akyuvarlar vücut içerisinde karşılaştıkları yabancı maddeleri fagositoz yoluyla içlerine alarak sindirirler. Bunların dışında mantarlarda ve de mayalarda da benzeri organellerin olduğu tespit edilmiştir. Bakterilerde ise lizozom bulunmamaktadır. Ancak içlerinde bazı sindirim enzimlerine rastlanmıştır.

Lizozom, sindirime katkı sağlayan özel enzimleri sayesinde daha sağlıklı bir yaşam sürdürme imkânı elde edilmiş olur. Özellikle materyal bakımından oldukça zengin bir yapıya sahiptir olan lizozom, homojen olmayan yapılar şekilde tanımlanmaktadır. Yapısı itibariyle diğer organellerle birlikte ortak ve sistematik bir şekilde çalışır. Gerekli enzimleri alarak sindirim noktasında önemli bir rol oynar.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu