Bilim

Ökaryot Hücre Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Yaşayan tüm canlıların en küçük ortak birimi hücredir. Hücre kelimesi ilk olarak Robert Hooke tarafından kullanılmıştır. Hooke, şişe mantarı, mikroskop altında inceleyerek, 1665 yılında “MICROGRAPHIA” adlı kitabında resmetmiştir. Tüm hücrelerin ortak evrensel özellikleri vardır. Hücre, ökaryot ve prokaryot olmak üzere iki sınıfa ayrılır. Ökaryot hücre, çekirdek (nükleus) ve çeşitli organeller içeren hücre tipidir. Bu hücre tipi, hayvanlar, bitkiler, mantarlar ve protistler gibi organizmaların çoğunda bulunur. Ökaryot hücrelerin boyutu, çap olarak 10-100 um arasında değişir. Ökaryot hücrelerin genetik materyalini DNA oluşturur. Hücrenin çekirdeği, nükleer bir zar ile çevrilidir.

Ökaryot hücrenin yapısında bulunan organeller, nükleus (çekirdek), sitoplazma, hücre zarı, mitokondri, endoplazmik retikulum, golgi aygıtıdır. Bu organellere kısaca göz atalım. Nükleus (Çekirdek), hücrenin kontrol merkezi olan ve genetik materyali (DNA) barındıran bir nükleusa sahiptir. Sitoplazma, hücre zarının iç kısmında bulunan ve hücre içindeki organel ve yapıları destekleyen bir jel benzeri maddedir. Bunlar dışında, mitokondri (enerji üreten yapılar), endoplazmik retikulum (protein sentezleyen yapı), golgi cisimciği (hücre içindeki maddelerin düzenlenmesi ve paketlenmesi), lizozomlar (hücre içindeki atıkları sindiren keseler) gibi yapıları da içerir.

Sahip olduğu zar sayesinde dış etkilerden korunur. Bu zar, hücreyi dış etkenlerden korurken, hücre için madde geçişlerine izin veren bir yapıdadır. Ökaryot hücreler, prokaryot hücrelerden farklıdır. Prokaryot hücrelerde çekirdek ve diğer organeller belirgin bir zarla çevrili değildir. Çok hücreli organizmaların (bitkiler, hayvanlar, mantarlar) yanı sıra tek hücreli organizmaların (örneğin amip) temel yapı taşlarıdır.

Ökaryot Hücrenin Özellikleri

Ökaryot hücre nedir kısaca öğrendiğimize göre ökaryot hücrenin özellikleri konusunu inceleyerek bu yapı hakkında daha detaylı bilgi sahibi olalım. Prokaryot ve ökaryot hücrelerin birbirine benzer ve farklı bazı özellikleri vardır.

  • Prokaryot ve ökaryot hücreler, DNA, hücre zarı, sitoplazma sıvısı ve ribozom gibi bazı ortak yapılara sahiptir.
  • Bakteriler ve arkebakteriler dışındaki tüm canlılar ökaryot hücrelerden oluşur.
  • Prokaryot hücrelerde DNA sitoplazmada dağınık halde yer alırken, ökaryot hücrelerde DNA, çekirdek zarının içerisinde yer alır.
  • Prokaryot hücreler genellikle ökaryot hücrelere göre daha küçüktür.
  • Prokaryot hücreler genellikle tek hücreli, ökaryot hücreler ise çok hücrelidir.
  • Prokaryot hücrelerde zarla çevrili organel yoktur. Ökaryot hücrelerde ise hem zarlı hem de zarsız organeller vardır.

Ökaryot Hücre Yapısına Sahip Canlılar

Ökaryot hücre yapısına sahip canlıların genel özellikleri, hücrelerinin çekirdekli olması ve zarla çevrili organellerinin olmasıdır.

  1. Bitkiler (Plantae): Ökaryot hücre yapısına sahip olan önemli bir canlı grubudur. Hücrelerinde çekirdek, kloroplast ve hücre duvarı bulunur. Bitkiler genellikle çok hücreli organizmalardır.
  2. Hayvanlar (Animalia): Hayvanlar da ökaryot hücrelere sahip olan bir canlı krallığıdır. Hayvan hücreleri genellikle çok hücrelidir. Çekirdekleri, mitokondrileri ve diğer özelleşmiş organelleri içerir.
  3. Funguslar (Fungi): Mantarlar, ökaryot hücre yapısına sahip bir diğer önemli canlı grubudur. Hücrelerinde çekirdek, hücre duvarı (kitin içeren) ve mitokondri bulunur. Mantarlar genellikle hif (uzun, ince ipliksi yapılar) formunda büyüyen organizmalardır.
  4. Protistler (Protista): Birçok çeşitli organizmayı içeren canlı grubudur. Bu grup içinde algler, amipler ve alg yosunları gibi tek hücreli organizmalar da bulunur.
  5. Açık Deniz Bakteriyofajları (Cyanophages): Cyanophages, ökaryot hücreleri enfekte eden virüslerdir. Bu virüsler, özellikle fotosentetik siyanobakterileri enfekte ederek, planktonik ekosistemlerde önemli bir rol oynar.

Ökaryot hücre yapısına sahip canlılar, genellikle çevrelerine uyum sağlamak için özelleşmiş hücre tiplerine sahiptir. Bu, organizmaların daha karmaşık ve özel işlevlere sahip olmalarını sağlar. Ökaryot hücrelerde genetik bilgi, hücre çekirdeğinde korunur. Bu genetik bilgi, hücrelerin fonksiyonlarını düzenlemelerine olanak tanır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu