Bilim

Suyun Kaldırma Kuvvetini Kim Buldu?

Suyun kaldırma kuvveti, M.Ö. 287 ile M.Ö. 212 yılları arasında antik Yunan döneminde yaşamış, matematikçi, fizikçi ve mühendis olan Arşimet tarafından bulunmuştur. Arşimet, Batmazlık ilkesi ya da Arşimet prensibi olarak da bilinen suyun kaldırma kuvveti buluşunun dışında, matematik, geometri ve birçok farklı alanda çalışmalar yapmıştır.

Suyun kaldırma kuvvetini kim buldu? Sorusunun cevabının Arşimet olduğunu öğrendik. Şimdi bu prensip hakkında detaylı bilgi edinelim. Arşimet prensibi, bir sıvı içinde kısmen veya tamamen batan bir cismin üzerine etki eden kuvveti açıklar. Prensibe göre, sıvı içindeki bir cismin yer değiştirmesiyle ortaya çıkan kuvvet, cismi yukarıya doğru iter ve cismin ağırlığına karşı bir kaldırma kuvveti oluşturur. Bu kuvvet, sıvıya itilen miktarla eşit büyüklükte ve yukarı doğru yönlüdür. Arşiemet, kaldırma kuvveti hakkındaki keşfini “Taç” adlı eserinde açıklamıştır. Bu eserde, bir cismin sıvı içindeki batan hacmi ile batan cismin yerini aldığı hacim arasındaki ilişkiyi inceler ve kaldırma kuvvetinin bu farka eşit olduğunu ifade eder.

Suyun kaldırma kuvveti gibi birçok uygulama alanında kullanılmaktadır. Örneğin, gemi yapımında, denizaltılarda, yüzme tekniklerinde ve hidrolik sistemlerde bu prensip temel alınır. Aynı zamanda, cisimlerin yoğunluklarını ölçmek ve cisimlerin batma ve yüzmeye olan etkisini anlamak için de kullanılır. Arşimet’in suyun kaldırma kuvveti prensibi, fizik bilimine önemli bir katkı sağlamış ve günümüzde hala geçerliliğini koruyan temel bir prensiptir.

Suyun Kaldırma Kuvveti İlk Kez Nerede Bulundu?

Suyun kaldırma kuvvetinin tarihçesi, Antik Yunan dönemine kadar uzanmaktadır. Antik dönemde suyun kaldırma kuvveti hakkında farkındalık oluşmuş, ancak bu konu üzerine sistematik çalışmalar ve matematiksel bir formülasyon yapılmamıştır. Bu alanda en önemli katkılarından biri, Arşimet tarafından yapılmıştır.

Arşimet, Antik Çağ’ın önemli bir Yunan koloni şehri olan Siracusa şehrinde yaşamıştır. Bu kent, günümüzde İtalya’nın Sicilya bölgesinde aynı isimle yer almaktadır. Arşimet, suyun kaldırma kuvvetini bu kentte bulmuştur.

Suyun Kaldırma Kuvvetinin Tarihçesi

Suyun kaldırma kuvvetini kim buldu? Konusunu detaylarıyla öğrenip, nerede bulunduğu konusuna değindik. Bu buluş ile ilgili tarihte iki tane rivayet yer almaktadır. İlk ve hemen hemen herkes tarafından bilinen rivayet Arşimet’in su üzerinde çalışmalar yaptığı bir dönemde hamama gitmesiyle başlıyor.

Bu rivayete göre, Arşimet, hamamdayken kurnanın içerisine tasını bırakıyor ve tasın batmadığını fark ediyor. Yüzen hamam tasını gören Arşimet, hamam tasını kaptığı gibi büyük bir heyecanla sokağa fırlıyor ve Antik Yunanca’da “Buldum” anlamına gelen “Eureke, Eureka!” diye bağırarak koşuyor.

Yine ikinci rivayet de hamam da geçmesine rağmen, obje farklılaşıyor. Bu rivayete göre, Siracusa Kralı II. Hieron, kendisi için yaptırdığı tacın içerisine gümüş karıştırıldığından şüphe eder ve Arşimet’i çağırarak altından yapılmış bir tacın gerçek altın olup olmadığını tespit etmesini ister.

Arşimet bu konuyla ilgili günlerce birçok çalışma yapar ve bir sonuca varamaz. Duyduğu yorgunlukla, hamama gitmeye karar verir. Kendisini, su birikintisinin içerisine bırakan Arşimet, dışarıya su taşırdığını fark eder. Kendisini biraz daha batırdığında, daha fazla suyun dışarı taştığını görür ve kralın problemini çözdüğünü anlayıp, “Eureke, Eureka!” diye bağırarak sokakta koşmaya başlar.

Arşimet, hemen kralın huzuruna çıkar ve altının, gümüşten yoğun olduğunu, aynı kütledeki altının gümüşten daha az hacimde olacağını söyler. Eğer tacın içerisine gümüş karıştırılmışsa, saf altından yapılma bir taca göre daha çok hacimli olacağını keşfettiğini anlatır.  Arşimet, yapması gereken Siracusa Kralı II. Hieron, tac yaptırdığı ustaya verdiği miktardaki altın ile ustanın yaptığı tacı suya atarak taşırdığı su üzerinden hacmi hesaplar ve tacın içine farklı bir maden karıştırıldığının kanıtlar.

Arşimet, suya girdiğinde yüzerken fark ettiği prensibi analiz etmiş ve “Taç” adlı eserinde bu prensibi açıklamıştır. Bu prensip, bir cismin sıvı içindeki batan hacmi ile batan cismin yerini aldığı hacim arasındaki ilişkiyi inceler ve kaldırma kuvvetinin bu farka eşit olduğunu ifade eder.

Suyun Kaldırma Kuvvetinin Önemi

Suyun kaldırma kuvvetiyle ilgili olarak Suyun kaldırma kuvvetini kim buldu? Sorusunu yanıtlayıp, Arşimet tarafından bulunuşuna dair iki farklı rivayete göz attık.  Arşimet’in bu keşfi, suyun kaldırma kuvvetinin anlaşılması ve kullanılması konusunda büyük bir adımdır. Bununla birlikte, Arşimet prensibi onunla sınırlı kalmamış ve daha sonraki dönemlerde bilim insanları tarafından geliştirilmiştir.

Modern anlamda suyun kaldırma kuvvetinin matematiksel formülasyonu, 17. yüzyılda Blaise Pascal ve Pierre-Simon Laplace gibi bilim insanları tarafından yapılmıştır. Bu formülasyonlar, kaldırma kuvvetinin cismin yerine geçen sıvının yoğunluğu ve batan hacmiyle doğrudan ilişkili olduğunu göstermiştir.

Suyun kaldırma kuvveti hakkındaki çalışmalar ve anlayış, zamanla gelişerek modern fizik bilimine ve mühendislik alanına büyük katkılar sağlamıştır. Günümüzde suyun kaldırma kuvveti, gemi yapımı, hidrolik sistemler, denizaltılar, sualtı keşifleri ve diğer birçok alanda kullanılan önemli bir prensiptir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu