Bilim

Yardang Nedir? Nasıl Oluşur? Nerelerde Görülür?

Yardang, rüzgarın kum ve toprağı aşındırması sonucu oluşan, oval veya sırt şeklindeki yüzey şekilleridir. Genellikle çöl ortamlarında, özellikle de kumlu çöllerde görülür. Rüzgarın tek yönden esmesi sonucu, sırtları dikine olan ve diğer yüzey şekillerinden ayrılan yalın kum sırtları oluşur. Bu sırtlar, rüzgarın sürtünmesi sonucu yontulmuş şekillerdir. Sırtların yüksekliği, boyutu ve şekli farklı olabilir. Bazı yardanglar, yüzeylerindeki çatlaklar nedeniyle ayrıntılı ve karmaşık bir yapıya sahiptir.

Yardang ne demek? Tanımını öğrenmiş olduk. Bu yüzey şekillerinin oluşma şeklini öğrenerek daha detaylı bilgi edinelim. Yardang, rüzgar erozyonunun bir sonucu olarak oluşan doğal bir yeryüzü şeklidir. Genellikle kum ve çakıl gibi yumuşak kayaçların bulunduğu kurak bölgelerde oluşur. Rüzgarlar, bu yumuşak kayaçları parçalayarak farklı şekillerde düzenler ve belli bir yönle hareket ederler. Yardanglar genellikle oval veya sırt şeklindedir ve uzunlamasına yönlenmişlerdir. Bu şekiller, yönüne göre farklı adlar alır. Mesela doğu-batı yönünde uzananlara “Rifo” denirken, kuzey-güney yönünde uzananlara “Reg” denir. Yardanglar genellikle çöl bölgelerinde bulunur. Özellikle Antarktika, Çin, Mısır, İran, Pakistan, ABD gibi ülkelerde yaygındır.

Yardang nedir? Konusun hakkında detaylı bilgi sahibi olduk. Bu yeryüzü şekillerinin bulunduğu yerler ve büyüklükleri hakkında da bilgi edinelim. Genellikle sert ve kuru arazilerde, özellikle de çöllerde bulunur. Rüzgarın yönüne dik olarak oluşan ve yükseklikleri 1 metreden 200 metreye kadar değişebilen uzun sırt ve çukurluklardan oluşur. Rüzgarın etkisiyle bu malzemeler, uzun zaman dilimlerinde kayaların şekil değiştirmesine neden olur. Bu yeryüzü şekilleri doğal birer heykel gibi görünebilir.

Yardang Nasıl Oluşur?

Yardang, rüzgar erozyonu tarafından oluşturulan doğal kum tepeleridir. Rüzgar, kum tanelerini taşıyarak kayaların yüzeyindeki malzemeyi aşındırır ve şekillendirir. Bu süreçte, daha yumuşak malzemeler daha hızlı aşındığı için kayaların yüzeyi üzerinde dalgalar veya sırtlar oluşur.

Kayanın yüzeyine paralel olan rüzgarların yönüne göre uzun, dar ve sivri tepecikler oluşur. Oluşan tepeciklerin sivri uçları, rüzgarın etkisiyle aşındırılır ve bu da daha da keskin bir görünüme neden olur.

Genellikle kumtaşı, konglomera ve bazalt gibi kayaçlardan oluşur. Özellikle çöl bölgelerinde, özellikle de Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Çin’deki bazı bölgelerde yaygındır.

Yardang Nerelerde Görülür?

Yardang nedir? Nasıl oluşur? Konularını detaylandırarak bu yeryüzü şekli hakkında bilgi edindik. Bu yeryüzü şekilleri, özellikle kuru ve rüzgarlı bölgelerde görülür. En yaygın bulundukları yerler arasında Çin, Moğolistan, İran, Afganistan, Pakistan, Mısır, Sudan, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya ve Türkmenistan bulunur. Ancak dünyanın diğer bölgelerinde de benzer şekillerde oluşan kumullar bulunabilir.

Özellikle, Çin’in Gobi Çölü, İran’ın Dasht-e Kavir Çölü (Kebir Çölü), Arjantin’in Patagonya bölgesi, ABD’nin Arizona, Utah ve Nevada eyaletlerinde bulunan çöller gibi sert ve kuru arazilerde sıkça görülürler. Yardang, sadece kumlu çöllerde değil, aynı zamanda Ay ve Mars gibi gezegenlerde de görülebilir.

Yardang ülkemizde nerelerde görülür? Türkiye’de de bazı yerlerde bu oluşumlar gözlemlenebilmektedir. Özellikle Kapadokya bölgesinde bulunan Peri Bacaları gibi yerlerde yardang örnekleri gözlemlenebilir. Ayrıca Konya’da bulunan Karapınar ilçesi de Türkiye’deki önemli yardang alanlarından biridir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu